Czy wiesz że?...

...planując działania swojej organizacji możesz inspirować się sukcesami innych? Zajrzyj do działu "Dobre praktyki" - czytaj i inspiruj się!

Partnerem w projekcie jest

zuwp

Shadow reports, czyli raporty alternatywne Drukuj Email
piątek, 26 kwietnia 2013 09:07

W jaki sposób organizacje pozarządowe mogą włączyć się w proces monitoringu wykonywania zobowiązań międzynarodowych przez swoje Państwo? Omówimy to na przykładzie Konwencji Ramowej o ochronie mniejszości narodowych Rady Europy.

Państwo, które ratyfikowało konwencję, jest zobowiązane do jej wdrażania – postępy w tym zakresie monitoruje Komitet Doradczy. Konwencja, podobnie jak większość umów międzynarodowych, zobowiązuje rząd Państwa-strony do złożenia sprawozdania z realizacji tej umowy. W przypadku Konwencji Ramowej o ochronie praw mniejszości narodowych pierwszy raport Państwo powinno przygotować w ciągu roku od wejścia w życie konwencji, a następne ponownie składać co pięć lat. Bardzo przejrzysty schemat graficzny pokazujący, jak wygląda taki 5-letni cykl monitoringowy, znajdziecie w broszurze „Konwencja ramowa…” Rady Europy. Jak na nim widać, organizacje pozarządowe mają możliwość włączenia się na wielu różnych etapach – konsultacje z nimi są przewidziane zarówno przy przygotowywaniu raportu przez państwo-sygnatariusza, podczas wizyt Komitetu Doradczego w Polsce, oraz przy przygotowywaniu uwag i komentarzy Państwa-strony.

Aby ocena działań Państwa była rzetelna, Komitet Doradczy stara się jej dokonywać na podstawie informacji z różnych źródeł – nie tylko sprawozdania Państwa, ale też raportów innych organizacji międzynarodowych, rzecznika praw człowieka, wyników badań, a także mniejszościowych organizacji pozarządowych.

Ciekawą możliwością, z której mogą skorzystać organizacje pozarządowe, jest przedstawienie własnego raportu (zwanego raportem alternatywnym lub z angielska shadow report). Dlaczego jest to ważne? Nawet jeżeli organizacje pozarządowe są konsultowane na etapie przygotowywania oficjalnego raportu, może się okazać, że ich uwagi nie zostały uwzględnione. W naturalny sposób, przy ocenie swoich działań na rzecz implementacji międzynarodowych zobowiązań, rządy mają skłonność do minimalizowania problemów i podkreślania swoich dokonań. W takiej sytuacji raport alternatywny może być istotnym źródłem rzetelnych i niezależnych danych, uzupełniających oficjalne stanowisko rządu. W swoim raporcie organizacja może np. zwrócić uwagę na przeoczenia lub niewłaściwy sposób interpretacji pewnych faktów czy złe rozmieszczenie akcentów.

Jak napisać raport alternatywny? Nie istnieje ustalony wzór dla takiego raportu, dobrze jednak uporządkować opisywane zagadnienia według kolejnych artykułów konwencji. Raport może mieć formę komentarza do oficjalnego raportu – do jego całości, lub części odnoszącej się do problemów, leżących w spektrum zainteresowania naszej organizacji. Można skupić się tylko na wybranych artykułach konwencji, które naszym zdaniem nie są realizowane.

Pamiętajmy też, że nasze działania najlepiej skoordynować – ze względów praktycznych prościej jest otrzymać raport prezentujący wspólne stanowisko kilku współpracujących ze sobą organizacji niż czytać 5 osobnych raportów, poruszających często te same kwestie. Wspólne przygotowanie raportu pozwala na wypracowanie lepszego, bardziej pogłębionego osądu sytuacji, zebranie i, co ważne przeanalizowanie większej ilości danych; podkreśla też wagę opisywanych problemów, pokazując, że w danej sprawie wspólne stanowisko zajmuje kilka organizacji.

Wnioski z raportu mogą być wykorzystane w opinii Komitetu Doradczego dla Państw – a te rekomendacje z kolei NGO mogą wykorzystać do wywierania nacisku na rząd, w celu zmotywowania go do podjęcia odpowiednich działań.

Dlatego też warto pamiętać o jeszcze jednym – rozpowszechnieniu swojego raportu. Oprócz przesłania go do Komitetu, możemy go umieścić na swojej stronie internetowej, rozesłać do swoich członków, przesłać zainteresowanym organizacjom, poinformować o nim media za pomocą krótkiej informacji prasowej.

Tutaj znajdziecie raporty alternatywne przygotowane przez organizacje pozarządowe w odniesieniu do Konwencji Ramowej o ochronie mniejszości narodowych.

Jeżeli zainteresował Was temat, zachęcamy do zapoznania się z angielskojęzyczną publikacją Minority Rights Group, autorstwa Magdaleny Syposz, na temat udziału NGO i mniejszości w procesie monitorowania realizacji konwencji („Framework Convention for the Protection of National Minorities: Opportunities for NGOs and Minorities” – do pobrania tutaj), zawierającą m.in. porady na temat przygotowywania raportów.

I na zakończenie, przykłady raportów alternatywnych przygotowanych przez inne NGO (odnoszących się do różnych umów międzynarodowych podpisanych przez Polskę):

Raport alternatywny na temat przestrzegania praw człowieka w Polsce, przygotowany przez Stowarzyszenie ATD Czwarty Świat, Koalicja Karat, Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce oraz Stowarzyszenie Interwencji Prawnej w 2012.

Raport alternatywny z realizacji Protokołu Fakultatywnego do Konwencji o Prawach Dziecka w sprawie handlu dziećmi, dziecięcej prostytucji i dziecięcej pornografii, przygotowany w 2009 przez ekspertów Fundacji Dzieci Niczyje i Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka we współpracy z innymi organizacjami.

Chcesz wiedzieć więcej? Pobierz lekcję nt. Międzynarodowych systemów ochrony mniejszości.

Opracowała Natalia Kertyczak

 
Reklama