Czy wiesz że?...

...planując działania swojej organizacji możesz inspirować się sukcesami innych? Zajrzyj do działu "Dobre praktyki" - czytaj i inspiruj się!

Partnerem w projekcie jest

zuwp

Rada Organizacji Mniejszości Narodowych i Etnicznych Drukuj Email
poniedziałek, 13 stycznia 2014 08:47

Po drugiej wojnie światowej radykalnie uległ zmianie skład etniczny mieszkańców Szczecina i Pomorza Zachodniego. Dotychczasowi mieszkańcy, w wyniku ustaleń z Jałty i Poczdamu, byli romnie1wysiedlani, a na ich miejsce przyjeżdżali mieszkańcy terenów przejętych przez Związek Radziecki. Nowe społeczeństwo charakteryzowało się różnorodnością kulturową. Tworzyli je zarówno dawni mieszkańcy, jak i nowi, wśród których nie zabrakło obok Polaków także przedstawicieli innych grup narodowych i etnicznych: Greków, Litwinów, Niemców, Romów, Ukraińców, Żydów i in.

W PRL władzom zależało na ujednoliceniu społeczeństwa, dopiero po 1989 roku mogły rozwinąć się inicjatywy mające na celu wzmocnienie znaczenia wielokulturowych tradycji Szczecina.

Od lat 90 XX wieku funkcjonuje w Szczecinie Centrum Kultury Ukraińskiej, początkowo obejmujące swoimi działaniami wyłącznie mniejszość ukraińską. W budynku należącym do Związku Ukraińców Polskich [ZUP] mieści się m.in. biblioteka  z literaturą w języku ukraińskim i polskim, sala  lekcyjna, w której odbywają się zajęcia z języka ukraińskiego i historii Ukrainy, świetlica, 20 gościnnych miejsc noclegowych, restauracja. W  pobliżu znajduje się także świątynia grekokatolicka. Budynek został wyremontowany przez ZUP z własnych środków.

Ukraińcy zostali deportowani na tereny Pomorza Zachodniego w 1947 roku w wyniku tzw. akcji „Wisła”. Zostali przywiezieni z południowo-wschodnich ziem Polski i zostali rozsiedleni po północnych i zachodnich terenach Polski, zgodnie z zasadą że mogą stanowić najwyżej 10% mieszkańców danej miejscowości; co skutkowało m.in. rozdzielaniem rodzin. Obecnie w samym Szczecinie mieszka około 1000 Ukraińców, natomiast na całym obszarze tego województwa mieszka ok 15000 Ukraińców.

W Szczecinie mieszkają także przedstawiciele innych mniejszości, które nie mają takich środków i możliwości jak mniejszość ukraińska by kultywować swoje tradycje i język, manifestować swoją odrębność na tle polskiej kultury:

  1. Mniejszość niemiecka zamieszkuje Pomorze Zachodnie od czasów średniowiecza, po II Wojnie Światowej, po okresie wysiedlenia pozostało tu niewielu Niemców, od 1991 w Towarzystwie Społeczno-Kulturalnym Niemców [TSKN] znajduje się ok 600 członków aktywnych, poza tym szacuje się że jest ok 3000 osób biorących udział w aktywnościach proponowanych przez TSKN i jego koła oraz przyznających się do pochodzenia niemieckiego.
  2. Mniejszość grecka przybyła do Polski w latach wojny domowej w Grecji (1946-1949), obecnie liczba osób pochodzenia greckiego na Pomorzu Zachodnim wynosi ok 425 osób, z tego w Towarzystwie Greków Pomorza Zachodniego jest 87 osób, które uczestniczą w spotkaniach i wydarzeniach organizowanych przez ww. towarzystwo.
  3. Mniejszość żydowska mieszka na terenie Pomorza Zachodniego już od czasów Fryderyka II (XVIII wiek), w czasie II Wojny Światowej większość została wymordowana, po 1945 roku osiedliła się atu dość duża grupa Żydów z innych regionów Polski oraz repatrianci ze Związku Radzieckiego. Cezurą był pogrom kielecki (1946) i Marzec 1968, kiedy większość Żydów wyjechała. Obecnie oddział szczeciński Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów liczy 50 członków, choć najprawdopodobniej osób o pochodzeniu żydowskim jest więcej.
  4. Litwini znaleźli się w zachodniopomorskim po II Wojnie Światowej, jako uchodźcy polityczni. Obecnie mieszka tu ok 40 osób pochodzenia litewskiego, spotykają się 2 razy w roku: 16 lutego (Dzień Niepodległości Litwy) oraz 15 lipca w Pszczelniku przy pomniku lotników litewskich.
  5. Mniejszość Romska – w 1965 roku Romowie dostali zakaz przemieszczania się taborami, otrzymali mieszkania, objął ich obowiązek szkolny. Na Pomorzu Zachodnim mieszka ich około 5000 natomiast w stowarzyszeniu mniejszości romskiej zarejestrowało się ok 400 osób.


Po paru latach funkcjonowania Centrum Kultury Ukraińskiej zaczęła kiełkować myśl by połączyć siły i wspierać te mniej liczne, mniej prężnie działające mniejszości. Uznano, że wspólny głos będzie silniejszy i lepiej słyszalny w społeczeństwie, ponadto choć każda grupa mniejszościowa jest inna, łączą ich wspólne problemy. Dlatego też powstała romnie2Rada Organizacji Mniejszości Narodowych i  Etnicznych – pierwsza taka organizacja w Polsce. Zrzesza ona przedstawicieli mniejszości mieszkających na terenie województwa zachodniopomorskiego. Na początku było to 5 mniejszości: grecka, litewska, niemiecka, ukraińska i żydowska. Radę utworzono w styczniu 2009 roku, podpisano wtedy deklarację o współpracy, by ułatwić działanie tych grup. Sygnatariuszami deklaracji byli: Wiktor Buwelski (Litwini), Chrystou Konstantinos  (Grecy),  Ziegbert  Czeluszka (Niemcy), Róża Król (Żydzi), Jan Syrnyk (Ukraińcy). Jan Syrnyk został następnie wybrany na przewodniczącego Rady. Ustalono, że Rada będzie otwarta na wszelkie mniejszości narodowe i etniczne, oraz będzie przyjmować kolejne organizacje na mocy jednogłośnych decyzji wszystkich jej członków.

Mniejszość romska została przyjęta do Rady 8. grudnia 2012 roku. Być może, w przyszłym roku, do Rady dołączy kolejna mniejszość – ormiańska. Obecnie w Szczecinie mieszka około 30 rodzin ormiańskich.

Celem Rady jest kontynuowanie i rozwój wielokulturowych tradycji Szczecina, wzbogacanie form życia społecznego i kulturalnego miasta, dążenie do przezwyciężania uprzedzeń narodowościowych wynikających z zaszłości historycznych.

Rada Organizacji Mniejszości Narodowych i Etnicznych jest ewenementem w skali całego kraju. Jest wzorem współpracy dla mniejszości w innych regionach Polski. To właśnie tu, na dziedzińcu szczecińskiego Zamku Książąt Pomorskich, co roku odbywa się Festiwal Spotkanie Kultur – prezentujący  muzykę i folklor żydowski, grecki, litewski, niemiecki, romski i ukraiński. Rada wychodzi z założenia, że muzyka jako jedna z niewielu dziedzin sztuki nie zna barier językowych. Odbiera się ją podobnie, bez względu na pochodzenie, status społeczny czy materialny oraz wykształcenie. Duże znaczenie ma miejsce imprezy: Zamek Książąt Pomorskich – największe centrum kultury na Pomorzu Zachodnim, o dużym doświadczeniu w zakresie współpracy międzynarodowej oraz rozwijaniu nowych inicjatyw w oparciu o dialog kulturowy.

Szczecińską Radę Mniejszości Narodowych i Etnicznych tworzą:
Towarzystwo Litwinów w Polsce, Towarzystwo Greków Pomorza Zachodniego, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów Oddział w Szczecinie, Związek Ukraińców w Polsce Oddział w Szczecinie, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Mniejszości Niemieckiej, Stowarzyszenie Mniejszości Narodowej Roma w Polsce „Jankesci”.

Opracowała Anna Halbersztat na podstawie filmu udostępnionego przez Radę oraz informacji udostępnionych na stronie http://www.ukraincy.org/rada_organizacji_mniejszosci_narodowych_i_etnicznych/

Zdjęcia pochodzą ze strony ukraincy.org

 
Reklama